معرفی کتاب

بهائيان و آينده‏ی ايران به تأليف ب. همايون

از فرشته تيفوري

بهائيان و آينده‏ی ايران به تأليف ب. همايون کتابی است کم حجم، با جلد نرم در ۱۱۳ صفحه، به قطع ۱۵ در ۲۱ سانتيمتر از انتشارات پيام به سال ۱۳۸۵.

مؤلف مطالبی را که در فهرست کتاب آورده شده است، مورد بررسی قرار داده که عبارتند از:

انسان و آيين، پرورش، آموزش، نوسازی اقتصادی، باربری حقوق زن و مرد، دخالت در سياست، نظام سياسی، نوسازی نظام سياسی، علل پسماندگی ايران و راه غلبه بر آن، نوسازی فرهنگی و سخن پايانی.

قبل از پيشگفتار، نقلی است از دکتر محمد علی اسلامی ندوشن، از کيهان لندن، شماره‏ی ۴۴۸ که از آن جمله گفته است: «شکاف نسل‏ها، افزايش طلاق و گسيختگی خانوادگی، سرد شدن نگاه‏ها و نوعی خفقان عاطفی، همه‏ی آنها حاکی از تزلزل اخلاقی است که می‏تواند جامعه‏ای را تا پای انفجار يا اضمحلال ببرد. در دو چهر‏گی هيچکس کار جدی انجام نمی‏دهد، زيرا مقصود نه انجام کار، بلکه وانمود کار است. هوش‏ها و استعدادها در جهت تلبيس رشد می‏کنند و نتيجه‏اش تحليل رفتن جمع به سود فرد و تحليل رفتن اصل به سود قلب خواهد بود».

نويسنده در فصل «انسان و آئين»، اشاره به آن دارد که اگرچه اديان در طول تاريخ به چهره‏های گوناگون ظاهر شده‏اند، ولی هدف مشترک داشته و دارای بنيادهای اخلاقی‏ای هستند که در جوامع تأثير گذاشته و رفتار پيروانشان را ظرافت می‏دهد. با اين حال هر آيينی، اصولی برای رفتار اجتماعی و موازينی برای تحقق معنويت فردی وضع کرده که متناسب با مرحله‏ی رشد جامعه بوده است و نتيجه می‏گيرد که ديانتی که دوره‏اش به سر آمده باشد، نمی‏تواند جوابگوی نيازهای زمانه باشد و مانع رشد انسانی و پيشرفت اجتماعی است و فرد و جامعه را به اوضاع زندگی گذشته پايبند می‏کند.

مؤلف در فصل «پرورش» نگاشته است: «بهائيان – چون ديگر پيروان اديان الهی و مکاتب انسان دوستانه – برآنند که بدون گسترش منش اخلاقی هيچگونه دگرگونی مثبت اجتماعی ممکن نيست و همزيستی شايسته‏ی انسانی در هيچ محدوده‏ای از محيط خانواده تا روابط بين المللی استوار نمی‏گردد».

و در فصل «آموزش» می‏نويسد: «پس از پرورش، آموزش مهمترين نقش را در رسيدن به مقام انسانی داراست و دانشمند حقيقی نمايانگر واقعی عالم بشری است». سپس راهنمايی‏هايی در باره‏ی آموزش برمی‏شمارد از آن جمله آموزش اجباری و همگانی از پنج سالگی، هرچند که در ابتدا به صورت بازی باشد، فراگرفتن فارسی فاخر، آموزش زبان‏های قومی، ملی و بين المللی - با توجه به استعداد کودکان در فراگيری آنها - تربيت آموزگارانِ با تجربه و لايق و پرمحبت، فراهم آوردن امکانات هرگونه ورزش جسمی و فکری و آشنايی با هنرها، ممنوع بودن هرگونه تنبيه بدنی و تحقير، تقويت قدرت خلاقه‏ی کودکان و تشويق آنان و انطباق کتب درسی با دانش زمانه و به منظور جستارهای والای ادبی و تاريخی و غيره، در عين نفی هرگونه تعصب و تبعيض.

مؤلف بعد از آن به تحقيق کوتاهی در زمينه‏ی بازتابی عملی بهائيان درمورد آموزش و پرورش مبادرت ورزيده است و گزارش داده است که: «...بهائيان فرصت يافتند، در پايتخت، مدرسه‏ی پسرانه‏ی ‹تربيت› را تأسيس کنند که سه سال پيش از انقلاب مشروطه رسميت يافت. چند سالی بعد از آن، بهائيان به عنوان نخستين ايرانيان قصد داشتند، مدرسه‏ی دخترانه باز کنند... مدرسه‏ی پسرانه و دخترانه‏ی ‹تربيت› که بيش از يک چهارم شاگردان و آموزگارانش غير بهائی بودند، به زودی با چنان استقبالی روبرو شد که هنگام انتقالش از محله‏ی سرقبرآقا به خيابان کاخ جنوبی، ۷۰۰ پسر و ۶۵۰ دختر در آن آموزش می‏ديدند... در اين ميان، بهائيان در ۱۹ شهر و ناحيه‏ی ديگر مدارس رسمی برپا کرده بودند... در مدرسه‏ی تربيت چهار زبان فارسی، عربی، فرانسه و انگليسی تدريس می‏شد».

نويسنده در برابری حقوق زن و مرد می‏نويسد: «در آيين بهائی تحقق بی‏قيد و شرط برابری زن و مرد، نمونه‏ای بارز برای حل ديگر اختلافات و نابرابری‏ها در جامعه‏ی بشری است و همان گونه که تساوی زن و مرد را می‏توان و بايد در روندی تکاملی و مسالمت جويانه به حل نهايی رساند... آيين بهائی در دورنمای جامعه‏ی بشری چنان به شکفتگی ويژگی‏های هر دو جنس نظر دارد که تبلور ويژگی‏های زنان را پيش شرط بنای جامعه‏ای به راستی انسانی می‏داند و انتظارات بزرگی را متوجه‏ی زنان ساخته است. تلاش برای صلح جهانی و برقراری عدالت اجتماعی و اقتصادی تنها جنبه‏ای از اين چشمداشت‏هاست».

با قسمت‏های کوتاهی از فصل نوسازی فرهنگی که مفصل‏تر از ديگر فصول است، معرفی امروز را به پايان می‏رسانم.

می‏نويسد: «فرهنگ، تار و پود زندگی اجتماعی را تشکيل می‏دهد و نسل به نسل منتقل می‏شود. چون آينه‏ای است که هر قوم و ملتی خود را در آن باز می‏يابد و ديگر جهانيان را هم در خلال آن می‏بيند و می‏سنجد...»

وی تحولات در نوسازی فرهنگی را در سه زمينه شرح می‏دهد و به پيشنهادات بهائيان در اين باره اشاره می‏کند.

سپس می‏نويسد: «در آئين بهائی گفتار و خرد، دو گوهر برترين انسان است و هماهنگی اين دو برفروزنده‏ی فروغی است که فرا راه زندگی فردی و اجتماعی را روشنی می‏بخشد.»

و ديگر اين که: «خرافات زدايی بايد از کانون خانواده آغاز گردد...» و «خرافات زدايی بخش مهمی از نوزايی فرهنگی است...»

3.26 Copyright (C) 2008 Compojoom.com / Copyright (C) 2007 Alain Georgette / Copyright (C) 2006 Frantisek Hliva. All rights reserved."